Recordhitte in juni: 39,4 graden en code rood

Juni 2026 kwam in De Bilt uit op een gemiddelde temperatuur van 19,1 graden, bijna drie graden boven het langjarig gemiddelde van 16,2 graden. Daarmee is het de op één na warmste juni sinds 1901; alleen juni 2023 was met 19,4 graden iets warmer.

Van 18 tot en met 29 juni lag er een hittegolf overheen, die op 26 juni piekte met 39,4 graden in Ell. Het KNMI gaf voor het eerst code rood voor extreme hitte.

Op Terschelling werd het 33,6 graden, de hoogste temperatuur ooit gemeten op een Waddeneiland.

Waarom valt juni ongelukkig voor een wijngaard?

Juni is de maand van de bloei. In die tien tot vijftien dagen wordt bepaald hoeveel bessen er dat jaar aan de stok komen, en dat proces is gevoelig voor weersextremen.

Stuifmeel kiemt het beste bij een graad of 25 tot 30. Bij hogere temperaturen gaat het kiemen juist achteruit, en dan blijft de vruchtzetting achter.

Hoe die bloei precies verloopt en wat er bij tegenvallend weer misgaat, staat in ons artikel over de bloei van de wijnstok.

Wat doet 39 graden met een tros?

Boven ongeveer 35 graden schakelt een wijnstok over op overleven. Het blad sluit zijn huidmondjes om vocht vast te houden, en daarmee stopt ook de fotosynthese.

De rijping staat dan tijdelijk stil. Een hittegolf van twaalf dagen kost daardoor niet alleen water, maar ook opbouwtijd.

Daar komt zonnebrand bij. Trossen die eerder in het seizoen zijn vrijgemaakt van blad, krijgen bij zulke temperaturen letterlijk verbrande bessen aan de zonzijde.

Waarom kwam het dit jaar toch goed uit?

De maand kende grote tegenstellingen. Juni begon wisselvallig en nat, met gemiddeld 85 millimeter neerslag tegen 65 normaal, en pas vanaf 15 juni liep de temperatuur snel op.

Die volgorde hielp. De stokken gingen met voldoende bodemvocht de hitte in, waardoor de hittegolf minder hard aankwam dan in een jaar dat al droog begint.

Wat daarna volgde was een zeer droge juli, en die combinatie van een natte start en een droog vervolg is voor een wijngaard gunstiger dan andersom.

Wat betekent dit voor de jaargang?

De warmte van juni gaf de stokken een voorsprong die ze niet meer hebben ingeleverd. De véraison begon dit jaar vroeg, en dat wijst op een vroege oogst.

Voor de kwaliteit is dat geen automatisch voordeel. In een warm jaar loopt de suiker snel op terwijl het zuur afbreekt, en juist dat zuur houdt Nederlandse wijn fris.

De vraag is dus niet of de druiven rijp worden, maar wanneer je ze plukt. Dat is dit seizoen het echte werk, en het verschilt per ras en per perceel.

Wordt dit het nieuwe normaal?

Volgens het KNMI steeg de temperatuur in Nederland de afgelopen drie decennia met gemiddeld 1,1 graad, ruim twee keer zoveel als het wereldgemiddelde, en die opwarming zit vooral in lente en zomer.

Voor de wijnbouw betekent dat twee dingen tegelijk. Rijpheid die vroeger niet haalbaar was, komt binnen bereik, en tegelijk worden extremen die je vroeger eens per decennium zag een terugkerend risico.

Daar kies je een wijngaard op in. Wat je plant, staat er decennia, en die keuze maak je nu voor een klimaat dat er over twintig jaar anders uitziet.