Duurzaamheidsbijdrage Rabobank voor Wijndomein Bergen

Cheque van € 6.313 voor drie duurzame maatregelen

Op 7 september 2026 overhandigde Alex Kugel, adviseur MKB bij Rabobank, tussen de wijnranken van Wijndomein Bergen in Alkmaar een cheque voor de duurzaamheidsbijdrage van € 6.313 aan wijngaardenier Sico de Moel, initiatiefnemer van Wijndomein Bergen. De bijdrage is voor drie concrete maatregelen: nachtvorstbescherming met fijne waternevel, een ecologisch ingerichte afwatering en een zwenkschoffelaar die onkruid mechanisch wegwerkt in plaats van chemisch.

Alle drie zijn bedoeld om een wijngaard die zonder kunstmest en chemische bestrijding werkt, weerbaarder te maken tegen extremer weer. Dat is geen abstract probleem: begin deze eeuw duurde de periode waarin vorstschade aan gewassen kan ontstaan gemiddeld vijf dagen, inmiddels is dat opgelopen tot vijftien dagen, de langste periode sinds het begin van de meetreeks in 1901, meldt het KNMI. Het groeiseizoen begint bovendien drie weken eerder dan rond 1900, waardoor knoppen eerder uitlopen en dus eerder kwetsbaar zijn voor late nachtvorst.

Hoe werkt nachtvorstbescherming zonder gasbranders?

Bij nachtvorstbescherming met waternevel worden jonge knoppen in een koude voorjaarsnacht continu met een fijne waterlaag besproeid. Water dat bevriest, geeft warmte af aan zijn omgeving; zolang er water blijft bevriezen, houdt die vrijkomende warmte de knop rond het vriespunt in plaats van eronder. Veel wijnbouwers gebruiken hiervoor gasbranders of windmachines op fossiele brandstof; bij Wijndomein Bergen gebeurt het alleen met water. De methode moet vooral rond eind april en tijdens de traditionele IJsheiligen medio mei zijn werk doen, de dagen waarop het risico op late nachtvorst traditioneel het grootst is.

“In het voorjaar van 2026 was het een paar keer spannend; tot een halve graad boven nul, om 4.30 ‘s ochtends vroeg. Hoewel het uiteindelijk toch niet nodig bleek is de installatie, voor de zekerheid wel ingezet. Het functioneerde prima, als een nevelwolk boven de wijngaard; een prachtig gezicht. We zijn er dus helemaal klaar voor als het de komende jaren wel nodig is voor de bescherming van onze wijnranken.”

Waarom is ecologische afwatering nodig in nattere winters?

Ecologische afwatering voert overtollig regenwater via natuurlijke laagtes en greppels af in plaats van via rechte afvoerbuizen, zodat de bodemstructuur intact blijft. Een bodem die na een natte winter verdicht en dichtslaat, laat water minder goed door en biedt wortels minder lucht. Door het water geleidelijk te laten wegzakken in plaats van het snel af te voeren, blijft het bodemleven actief en houdt de grond ook in een droge zomer meer vocht vast. Voor de bodemstructuur onder de ranken is dit een van de basisprincipes van gezond bodembeheer in de wijngaard.

Wat doet een zwenkschoffelaar in plaats van chemische onkruidbestrijding?

Een zwenkschoffelaar is een op de trekker gemonteerd werktuig dat rond de stam van elke wijnrank zwenkt en onkruid mechanisch wegschoffelt. Zonder chemische bestrijding groeit er onkruid rond de voet van de rank; te veel concurrentie om water en voedingsstoffen is ongewenst, maar chemisch spuiten past niet bij een wijngaard zonder kunstmest en chemie. Het werktuig doet rij na rij het werk dat vroeger met de hand of met herbicide gebeurde, zonder residu in de bodem. Voor de schimmelresistente druivenrassen, de zogenoemde PIWI’s, die toch al minder bespuiting nodig hebben, is dit de laatste stap om ook onkruidbeheer volledig chemievrij te maken.

Wat merkt een wijnliefhebber hiervan in de wijngaard en in het glas?

Een lid dat zijn eigen wijnrank volgt, ziet in het voorjaar water op de knoppen liggen in plaats van een gasbrander te horen ronken, en in de zomer een schone rij zonder kaalgespoten grond. Belangrijker is wat deze maatregelen voorkomen: een verloren oogst. Volgens cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten (VNWP) produceerden Nederlandse wijnmakers in 2025 ruim 1,5 miljoen flessen wijn, tegenover circa 750.000 flessen in 2024, een jaar met stevige nachtvorst en veel regenval.

Dat cijfer voor 2024 is geen apart gepubliceerd totaal, maar een afgeleide schatting: RVO en VNWP meldden dat de productie van 2024 amper de helft bedroeg van de ruim 1,5 miljoen flessen uit 2025, wat neerkomt op circa 750.000 flessen. Zo blijft duidelijk wat een gemeten cijfer is en wat een berekening op basis van de gemelde verhouding.

Jaar	Geproduceerde flessen wijn in Nederland	Belangrijkste oorzaak
2024	circa 750.000 (afgeleid: amper de helft van 2025)	nachtvorst en veel regenval
2025	ruim 1,5 miljoen	gunstiger groeiseizoen

Bron: RVO en Vereniging Nederlandse Wijn Producenten (VNWP), via Nieuwe Oogst. Het cijfer voor 2024 is een eigen berekening op basis van de gemelde verhouding tot 2025; de bronnen noemden voor 2024 zelf geen los totaal.

Hoeveel geld geeft Rabobank voor dit soort duurzame investeringen?

Via de MKB Duurzaamheidsbijdrage geeft Rabobank ondernemers doorgaans 12,5 procent van het factuurbedrag van een duurzame investering terug, tot maximaal € 10.000 per bedrijf. Voor Wijndomein Bergen ging het om investeringen van zo’n 50 duizend euro. De regeling loopt tot en met 31 december 2027 en telt in totaal € 100 miljoen, waarvan volgens Rabobank nog zo’n € 38 miljoen beschikbaar is voor ondernemers die willen verduurzamen.

Sico de Moel, wijngaardenier bij Wijndomein Bergen, noemt vooral het gebaar achter het bedrag bijzonder: “Het is geen subsidietraject vol bureaucratie of aanvullende eisen. Ook geen lening, maar simpelweg een bedrag dat direct op onze rekening wordt gestort, zonder dat de Rabobank er iets voor terug verlangt. Het is simpelweg een bank die zegt: ‘dit vinden wij de moeite waard’.”

Wie zelf als wijnliefhebber participeert in Wijndomein Bergen, kan het proces van natuur-inclusieve wijnbouw stap voor stap volgen en deelt met zijn eigen wijnranken mee in de opbrengst van de wijngaard.