Engelse wijnbouw is 10 keer zo groot als de Nederlandse

Engeland telt volgens het Industry Report 2025 van WineGB inmiddels 4.841 hectare wijngaard, verdeeld over 1.104 wijngaarden. Nederland komt volgens cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten (VNWP) uit op ongeveer 350 hectare en 220 wijngaarden in 2025. Reken je in flessen, dan produceerde Engeland in 2025 zo’n 15 tot 16 miljoen flessen tegenover 1,5 miljoen in Nederland: ruwweg tien keer zo veel.

Die verhouding is geen toeval. Engeland en Nederland begonnen rond dezelfde tijd serieus aan wijnbouw te doen, maar kozen andere druiven, andere bodems en andere organisaties. Hieronder de vergelijking, met de verschillen en wat daarvan overdraagbaar is.

Hoe groot is het verschil tussen Engelse en Nederlandse wijnbouw precies?

De cijfers lopen uiteen per maatstaf: in areaal is Engeland ongeveer veertien keer zo groot, in aantal wijngaarden vijf keer, in flessen elf keer. “Tien keer” is dus een redelijke afronding, geen exacte maat.

Onderwerp	Engeland	Nederland	Bron (jaar)
Areaal	4.841 ha	350 ha	WineGB / RVO-VNWP (2025)
Aantal wijngaarden	1.104	220	WineGB / RVO-VNWP (2024-2025)
Productie in flessen	15 tot 16 miljoen	1,5 miljoen	WineGB/FSA / RVO-VNWP (2025)
Aandeel mousserend	69%	circa 14%	WineGB (2024) / Nederlandse Wijninfo (2023)
Export als aandeel van omzet	8%	verwaarloosbaar, vooral lokale verkoop	WineGB (2023)
Gemiddelde flesprijs	£12-£15 stil, £32,47 mousserend	€15 tot €20	Wine-Searcher (2026) / Nederlandse Wijninfo
Oprichting brancheorganisatie	WineGB, 2017	VNWP, 2016	WineGB / VNWP

Waarom groeide de Engelse wijnbouw zo hard?

Omdat de zomers in Zuid-Engeland warmer werden en investeerders de streek gingen zien als het nieuwe Champagne. Volgens WineGB is het areaal sinds 2005 met 510 procent gegroeid, tot de genoemde 4.841 hectare in het Industry Report 2025.

De kalkbodem van Kent en Sussex speelt in de marketing een grote rol, maar verdient nuance. Nyetimber-wijnmaker Cherie Spriggs beschrijft haar eigen wijngaarden als voor twee derde greensand en een derde kalk, en zelfs in Kent staan volgens datzelfde onderzoek meer wijngaarden op niet-kalkgrond dan op kalkgrond. Het klimaat, niet uitsluitend de bodem, tilde de sector naar een niveau waarop chardonnay en pinot noir hier echt rijp worden.

WineGB-directeur Nicola Bates noemde het overschrijden van de grens van duizend wijngaarden in 2023 “een echte mijlpaal voor onze industrie, die onze positie als snelst groeiende landbouwsector van het VK bevestigt”. Na een tegenvallend 2024 door een nat en schimmelgevoelig voorjaar volgde in 2025 herstel: FSA-inspecteur Mark Dawson noemde de oogst “een werkelijk uitzonderlijk jaar voor Engelse en Welshe wijn”.

Waarom koos Nederland voor PIWI-druiven in plaats van chardonnay?

Omdat het Nederlandse zeeklimaat te vochtig en te koel is voor klassieke rassen, op regio’s als Zuid-Limburg na. Nederlandse wijnbouwers plantten daarom PIWI-druiven, rassen die minder gevoelig zijn voor schimmelziekten zoals meeldauw.

Souvignier gris is inmiddels het meest aangeplante witte ras van Nederland, met tonen van perzik, meloen en een vleugje honing. Daarnaast groeien Solaris, Johanniter en Regent volop. Wie de volledige lijst van in Nederland toegestane rassen wil zien, met bijna honderd opties per Beschermde Geografische Aanduiding, vindt een vergelijking van druivenrassen voor de Nederlandse wijnbouw.

Dat is precies waar Engeland een andere keuze maakte. Daar draait de aanplant voor 33 procent om chardonnay en 30 procent om pinot noir, de klassieke mousserende druiven, aangevuld met bacchus voor stille wijn. De kalk en het opwarmende klimaat maken die keuze daar haalbaar; in Nederland zou diezelfde chardonnay in de meeste jaren niet fysiologisch rijp worden. Meer over hoe bodem, ligging en microklimaat samen het terroir van een wijngaard bepalen, staat in de academy.

Hoe zijn de twee sectoren georganiseerd?

Beide landen kregen pas recent een eigen brancheorganisatie: WineGB ontstond in 2017 uit een fusie, de VNWP werd in 2016 opgericht na de opheffing van het Productschap Wijn. Bij de oprichting sloot 84 procent van het toenmalige Nederlandse wijnbouwareaal zich meteen aan, wat VNWP-woordvoerder Manon de Boer “zeer representatief” noemde. Zij vat de Nederlandse positie zo samen: “Nederland is dus geen groot, maar wel een groeiend wijnland.”

Het coöperatieve model wint in Nederland terrein: wijnliefhebbers investeren rechtstreeks mee in een wijngaard, zoals bij de participatie in een Nederlandse wijngaard mogelijk is. In Engeland ontbreekt die vorm goeddeels; daar draait het kapitaal vooral om champagnehuizen en particuliere investeerders die grond kopen in Kent en Sussex.

Waarom is Engelse wijn duurder dan Nederlandse?

Omdat accijns en opstartkosten in het Verenigd Koninkrijk hoger liggen. Een stille Engelse wijn kost doorgaans 12 tot 15 Britse pond, mousserende wijn gemiddeld 32,47 pond, blijkt uit prijsdata van Wine-Searcher uit 2026. Accijns en btw maken daar samen meer dan 45 procent van de winkelprijs uit.

Een Nederlandse fles blijft met 10 tot 15 euro goedkoper, al is de arbeid per hectare met 500 tot 600 uur en een opbrengst van 3.500 tot 4.500 liter per hectare evenmin laag. Wijnhandelaar Patrick van der Fits van Nederlandse Streekwijnen waarschuwt dat de prijs een breekpunt kan worden: “De consument is zuinig op z’n centjes. Nederlandse wijn mag niet alleen maar voor de elite zijn.”

Wat kan Nederland overnemen van Engeland, en wat niet?

De organisatiegraad en de exportambitie zijn overdraagbaar, het klimaat en de kalkbodem niet. WineGB verdubbelde de export van 4 naar 8 procent van de omzet tussen 2021 en 2023, naar 45 landen, met Nederland zelf als een van de tien grootste afzetmarkten voor Engelse wijn. Nederlandse wijn wordt daarentegen vrijwel nergens formeel geëxporteerd en verkocht meestal via de eigen landwinkel of rechtstreeks aan lokale horeca.

Wat niet overdraagbaar is, is de bodem en het klimaat zelf. Kent en Sussex profiteren van een warmer wordend zeeklimaat dat inmiddels lijkt op de Champagne van de jaren tachtig, met kalklagen die er wél degelijk zijn, ook al zijn ze minder dominant dan de marketing suggereert. Nederland heeft dat voordeel niet en zal daarom voorlopig op PIWI-rassen blijven bouwen in plaats van op chardonnay en pinot noir. De groei zit hem dan ook niet in het kopiëren van Engelands druivenkeuze, maar in het verder professionaliseren van organisatie, kwaliteit en, misschien op termijn, een eigen exportverhaal.