Bodembedekkers op Nederlandse grond: werkt het ook hier?

Kale grond tussen de wijnstokken is in Nederland de uitzondering geworden. Vrijwel alle van de ruim tweehonderd Nederlandse wijngaarden laten gras en kruiden tussen de rijen staan. De vraag is niet langer óf, maar welk mengsel, hoe vaak maaien en wat het oplevert.

Het internationale onderzoek geeft daar maar deels antwoord op, want dat komt bijna helemaal uit droge wijngebieden.

Drie effecten van bodembedekkers tussen de rijen

Waarom is dat buitenlandse onderzoek maar half bruikbaar?

De inzet is er een andere. In Spanje en Italië draait de discussie om water: neemt de begroeiing de stok het vocht af dat hij in augustus nodig heeft? Een overzichtsstudie in het vaktijdschrift OENO One zet die afweging netjes op een rij.

In een zeeklimaat met neerslag door het hele jaar speelt die vraag zelden. Nederlandse wijngaarden hebben eerder te maken met het omgekeerde probleem: een natte bodem in het voorjaar, die berijdbaar moet blijven voor de trekker.

Wat levert begroeiing hier dan wel op?

Drie dingen, en geen ervan is spectaculair op korte termijn.

• Draagkracht. Een beworteld pad zakt minder in en verslempt niet, waardoor spuiten en maaien na regen mogelijk blijft.
• Organische stof. Wortels en maaisel voeden het bodemleven. Langlopende proeven in Spanje laten na tien jaar een stijging van het organische stofgehalte zien van 0,85 naar 1,23 procent in de bovenste laag.
• Biodiversiteit. Bloeiende kruiden trekken insecten aan die natuurlijke vijanden zijn van plaaginsecten in de wijngaard.

Wat er niet bij hoort: snelle winst. In een Italiaanse proef was vier jaar begroeiing te kort om het totale koolstofgehalte te verhogen. Effecten worden meestal pas vanaf het derde tot vijfde jaar meetbaar.

Welke soorten kiezen Nederlandse telers?

Meestal een mengsel van grassen met vlinderbloemigen zoals klaver en wikke, aangevuld met kruiden. Vlinderbloemigen binden stikstof uit de lucht; grassen leveren juist veel wortelmassa maar vragen zelf stikstof.

Precies dat maakt de keuze lastig in het voorjaar, wanneer de stok uitloopt en de begroeiing hard groeit. Nederlands onderzoek naar groenbemesters komt vooral uit de akkerbouw, waar de conclusie steevast is dat de soortkeuze maatwerk blijft: grondsoort, vochttoestand en doel bepalen wat werkt. Het Louis Bolk Instituut onderzoekt daarnaast hoe goed groenbemesters de winter doorkomen en de bodem bedekt houden.

Wat weten we over de wortels en de microben?

Daar zit de nieuwste kennis. In Environmental Microbiome verscheen in 2025 een studie waarin begroeiing tussen de rijen het aandeel bodemmicroben met een gunstige functie voor de plant verhoogde, in de rij én ertussen, met een sterker effect naarmate de begroeiing er langer lag.

Een studie uit 2026 in hetzelfde tijdschrift vond dat mulchen met eigen maaisel onder de stokken de diversiteit rond de wortels en op het blad verhoogde. De schimmels die met de wortels samenwerken, de mycorrhiza, reageren daar meetbaar op.

Voor de Nederlandse praktijk is dat richting, geen recept. De cijfers komen uit andere grond en een ander klimaat, en de enige manier om te weten wat er op een perceel gebeurt, is meten: organische stof, bodemleven en de groei van de stok, jaar op jaar. Dat hoort ook bij goed bodembeheer.